O‘ZBEK BADIIY MATNINI KORPUS-PRAGMATIK TAHLIL QILISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI (International Congress on Economics, Management and Business Studies, 2026)
Ushbu maqolada o‘zbek badiiy matnini korpus-pragmatik yondashuv asosida tadqiq etishning nazariy, metodologik va amaliy asoslari tahlil qilinadi. Zamonaviy filologiya fanida badiiy matnni faqat estetik hodisa sifatida emas, balki milliy tafakkur, kommunikativ strategiya, madaniy xotira, lingvopoetik birliklar va ijtimoiy-pragmatik ma’nolar majmui sifatida o‘rganish zarurati kuchaymoqda. Ayniqsa, o‘zbek tilining davlat tili sifatidagi maqomi, uning ilm-fan va ta’lim tili sifatida rivojlanishiga qaratilgan strategik hujjatlar, elektron korpuslar, ta’limiy korpuslar, morfologik va sintaktik teglash texnologiyalari badiiy matnni yangi bosqichda tahlil qilish imkonini bermoqda. Maqolada korpus lingvistikasi, pragmalingvistika, lingvopoetika va adabiy matnshunoslik kesishmasida shakllanayotgan integrativ tahlil modeli asoslab beriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘zbek badiiy matnida milliy-madaniy semantika, baholovchi birliklar, nutqiy aktlar, intertekstual ishoralar, obrazli ifodalar va muallif pozitsiyasi korpus vositalari orqali aniqlanganda matnning ichki semantik mexanizmi ancha obyektiv ochiladi. Shuningdek, maqolada badiiy matnlarni raqamli filologik tahlil qilish o‘zbek adabiy tilining tarixiy taraqqiyoti, zamonaviy qo‘llanish me’yorlari, ta’lim jarayoni va lingvodidaktik kompetensiyalarni takomillashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etishi dalillanadi.
Keywords: o‘zbek tili, badiiy matn, korpus lingvistikasi, pragmalingvistika, lingvopoetika, matnshunoslik, milliy korpus, intertekstuallik, kommunikativ strategiya, adabiy til.