O‘ZBEKISTONDA FUTBOL BO‘YICHA YOSHLAR ZAXIRASINI TAYYORLASHNING INSTITUTSIONAL MODELI: SPORT MAKTABLARIDAN HUDUDIY FUTBOL AKADEMIYALARIGACHA (International Conference on Education, Psychology and Humanities, 2026)
Maqolada O‘zbekistonda yosh futbolchilar zaxirasini tayyorlash tizimining bolalar-o‘smirlar sport maktablari, sport-internatlar va idoraviy klublar modelidan hududiy futbol akademiyalari, murabbiylarni litsenziyalash va bosqichli seleksiya tizimiga o‘tishi qiyosiy-institutsional yondashuv asosida o‘rganiladi. Tadqiqot 1960–1991, 1992–2017 va 2018–2023-yillarni uchta analitik davr sifatida ajratib, qabul va seleksiya, mashg‘ulot mazmuni, murabbiy malakasi, musobaqa amaliyoti, tibbiy-ilmiy kuzatuv hamda professional klubga o‘tish mezonlarini taqqoslaydi. Natijalar sovet modelining muntazam mashg‘ulot, jamoaviy intizom va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan musobaqa piramidasini shakllantirganini, ammo hududiy markazlashuv va individual rivojlanishni qayd etishdagi cheklovlar saqlanganini ko‘rsatadi. Mustaqillik davrida akademiyalar va xalqaro litsenziyalash joriy etildi, biroq sport maktabi, akademiya va professional klub o‘rtasidagi o‘tish mezonlari barcha hududlarda bir xil ishlamaydi. Maqolada futbolchi rivojlanishining yagona raqamli pasporti, murabbiy kompetensiyalarini davriy baholash, dual ta’lim va hududiy seleksiya auditiga asoslangan amaliy model taklif etiladi.
Keywords: yosh futbolchi, futbol akademiyasi, sport maktabi, seleksiya, murabbiy litsenziyasi, iste’dodni rivojlantirish, inson kapitali, professional klub, dual ta’lim